Gramofon był pierwszym urządzeniem, które potrafiło nagrywać i odtwarzać dźwięki. Wynalazcą „phonographu” był Thomas Alva Edison, który zaprezentował swoje urządzenie światu w 1877 roku. Gramofon miał w swojej muzycznej karierze wielu konkurentów, którzy na pewien czas zupełnie go przyćmili. Dzisiaj jednak zapanowała moda na gramofony i płyty winylowe, a żadna porządna impreza klubowa nie może się obejść właśnie bez gramofonu (to na gramofonach pracują najlepsi DJ’e świata!). Wypunktujmy historię tego wynalazku.
Historia gramofonu sięga końcówki XIX wieku. Jak to wszystko się zaczęło i na czym polegało?
1877 rok, Thomas Alva Edison zbudował pierwszy „phonograph”, którego działanie polegało na mechanicznym (dzięki sprzężeniu pneumatyczno-inoclianicznemu) wycinaniu rowka w materiale w kształcie walca; prędkość obrotowa urządzenia wynosiła 78 obrotów na minutę; „phonograph” Edisona nie przypominał budową współczesnych gramofonów;- 1887 rok, Emil Berliner stworzył urządzenie, które uważane jest za przodka gramofonów; urządzenie było nakręcane korbką, talerz (płyta) obracał się ze stałą prędkością 78 obrotów na minutę; walce z urządzenia Edisona zastąpiono płytami woskowymi;
- 1898 rok, płyty woskowe zastąpiono szelakowymi; igły w gramofonie były metalowe lub bambusowe, igły przenosiły drgania na membranę, która zamieniała je na dźwięk wzmacniany przez tubę (opcjonalnie: pudło rezonansowe);
- ok 1925 roku rozpoczęto produkcję gramofonów elektrycznych, w których napęd sprężynowy zastąpiono napędem elektrycznym; płyty obracały się od tej pory na metalowym talerzu napędzanym silnikiem elektrycznym; urządzenie przetwarzało drgania igły na drgania elektryczne;
lata 30-te XX to okres popularyzacji gramofonów oraz płyt z muzyką ówczesnych artystów;- 1947 rok, Peter Goldmark (pracownik Columbia Records) wymyślił i dowodził produkcji pierwszych płyt długogrających tzw. „Long-Play’ów” – na płycie mieściło się około 40 minut muzyki (po 20 minut na każdej stronie); wkrótce na rynku pojawiły się również „Single Play”, czyli tzw. single – na płycie umieszczano tylko dwa utworu (po jednym na stronie); oba formaty płyt wymagały zastosowania… dwóch różnych urządzeń!;
- 1951 rok, rozpoczęto produkcję gramofonów, które odtwarzały różne formaty płyt;
- 1958 rok, na płycie gramofonowej dokonano po raz pierwszy zapisu stereofonicznego, w latach 60-tych potrafiono także zapisać dźwięk kwadrofoniczny (gramofony z serii HI-FI);
- 1966 rok, na rynku pojawił się pierwszy gramofon Technics’a (to marka ciesząca się do dnia dzisiejszego największą popularnością i uznaniem jeżeli chodzi o produkcję gramofonów).
Niezwykłość gramofonu polega m.in. na tym, że mimo ponad stuletniej historii – mechanizm pozostał ten sam i niezmiennie polega na kładzeniu igły na płycie. Gdyby autor tego pomysłu, wspomniany wyżej Emil Berliner, zobaczył co wyczyniają z jego wynalazkiem współcześni DJ’e byłby zapewne… poruszony.